एजेन्सी, असार २२ । पछिल्लो केही समय यता दुनियाँ भरिमा प्रजनन दरमा कमी आएको तथ्यांकले देखाएको छ । प्रजनन दरमा आएको कमीलाई निरुत्साहित गर्न रुसका केही भागहरूमा, गर्भवती हुने स्कूले केटीहरूलाई एक लाख रूबल (लगभग १,०८,५०० रुपैयाँ) भन्दा बढी रकम प्रोत्साहन स्वरुपय प्रदान गर्न लागिएको छ । जसले उनीहरू बच्चा जन्माउन र हुर्काउन सकून् । यसलाई प्रोनेटालिज्म भनिन्छ।
यो प्रोत्साहन रूसको नयाँ जनसांख्यिकीय रणनीतिको एक हिस्सा हो । यो नीति मार्च २०२५ मा वयस्क महिलाहरूको लागि लागू गरिएको थियो र देशको जन्मदरमा आएको नाटकीय गिरावटलाई रोक्ने लक्ष्य राखिएको छ।

रूसमा जनसंख्या संकट

२०२३ मा, रूसमा प्रति महिला जन्म संख्या १.४१ थियो, जुन जनसंख्या स्थिर राख्न आवश्यक २.०५ को स्तर भन्दा धेरै कम हो। रूसमा किशोरीहरूलाई बच्चा जन्माउन भुक्तानी गर्नु विवादास्पद छ।
हालै गरिएको एक सर्वेक्षण अनुसार, ४३ प्रतिशत रूसी नागरिकहरूले यो नीतिलाई समर्थन गरेका छन्, जबकि ४० प्रतिशत यसको विरुद्धमा छन्। यो राज्यले बच्चाहरूको संख्या बढाउन कति प्राथमिकता दिन्छ भन्ने संकेत हो।

युद्धका कारण रुसको जनसंख्या घट्यो

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले ठूलो जनसंख्यालाई समृद्ध महाशक्तिको संकेत मान्छन्। यद्यपि, युक्रेनमा भएको आक्रमण र यसको भूभाग कब्जा गर्ने प्रयासले पनि रुसको जनसंख्या घटाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। युद्धमा मारिएका रुसी सैनिकहरूको संख्या २,५०,००० पुगेको छ। यद्यपि, युद्धका कारण ठूलो संख्यामा शिक्षित रुसी नागरिकहरूले देश छोडेका छन्।
दुनियाँ भरि प्रजनन दर घट्दै

रुसको जनसांख्यिकीय अवस्था अत्यन्तै गम्भीर छ, तर जन्मदरमा आएको गिरावट अब विश्वव्यापी प्रवृत्ति बनेको छ। २०५० सम्ममा विश्वका तीन चौथाई भन्दा बढी देशहरूमा प्रजनन दर यति कम हुने अनुमान गरिएको छ कि उनीहरूले आफ्नो जनसंख्या कायम राख्न सक्ने छैनन्।
यी देशहरूले पनि प्रोत्साहन दिइरहेका छन्

पुटिन एक्लो छैनन् । अन्य विश्व नेताहरूले पनि महिलाहरूलाई बढी बच्चा जन्माउन प्रोत्साहित गर्न नीतिहरू लागू गरिरहेका छन्। हंगेरीमा, भिक्टर ओर्बनको सरकारले तीन वा बढी बच्चाहरू भएका परिवारहरूलाई कर छुट र अनुदान जस्ता प्रोत्साहनहरू प्रदान गरिरहेको छ। पोल्याण्डमा, दुई वा सोभन्दा बढी बच्चा भएका परिवारहरूलाई प्रति बच्चा ५०० ज्लाटी (घ्१०१) मासिक भुक्तानी गरिन्छ।
अमेरिकामा, राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले महिलाहरूलाई बच्चा जन्माउनको लागि ४५,००० तिर्न प्रस्ताव गर्दैछन ्। उनको प्रस्ताव मेक अमेरिका ग्रेट अगेनलाई प्रवद्र्धन गर्नेसँग जोडिएको छ। एलोन मस्क र अरूले पनि यसलाई समर्थन गरेका छन्। यस प्रयासको उद्देश्य महिलाहरूलाई ठूलो परिवार बनाउन प्रोत्साहित गर्नु हो।

विश्वभर प्रजनन नीतिहरूको प्रभाव मिश्रित छ। कुनै पनि देशले जन्मदरमा आएको गिरावटलाई उल्ट्याउन सजिलो तरिका फेला पार्न सकेको छैन। स्पेन जस्ता केही देशहरूले जनसंख्या गिरावटको समस्यासँग जुध्न आप्रवासीहरूका लागि नागरिकताको प्रक्रियालाई सजिलो बनाइरहेका छन्।

सरकारहरूले जनसंख्या बढाउन मात्र नभई निश्चित प्रकारका नागरिकहरूलाई पुनरुत्पादन गर्न प्रोत्साहित गर्न पनि प्रजनन नीतिहरू अपनाउँछन्। यी प्रोत्साहनहरू प्रायः राज्यले महत्त्वपूर्ण नागरिक मान्ने मानिसहरूलाई दिइन्छ। प्रजननकालीन जीवनको सफलता सरकारले मानिसहरूलाई, विशेष गरी महिलाहरूलाई मातृत्व अँगाल्न कसरी प्रेरित गर्छ भन्ने कुरामा निर्भर गर्दछ।