एजेन्सी, असार ९ । इजरायल–इरान युद्धमा अमेरिकाको प्रवेश पछि इरानले ‘होर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ।
दुई देशबीचको जारी द्वन्द्व घातक युद्धमा परिणत हुँदै गर्दा इरानले ठूलो निर्णय लिदै ‘होर्मुज स्ट्रेट’ बन्द गर्ने घोषणा गरेको हो । इरानको संसदले होर्मुज स्ट्रेटलाई बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ । अमेरिकाले आक्रमण ग¥यो भने, होर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्ने धम्की इरानले शुरु देखि नै दिदै आएको थियो । र अन्ततः इरानले त्यो धम्कीलाई कार्यमा परिणत गरेको छ ।

संसदले निर्णय गरेपनि अन्तिम निर्णय इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह खामेनीलाई छोडिएको छ। इरानको यो निर्णयको प्रत्यक्ष असर मध्य पूर्वमा मात्र नभई विश्वभर तेलको आपूर्तिमा ठूलो प्रभाव पर्नेछ । यसको अर्थ विश्व अर्थतन्त्रमा यसको प्रत्यक्ष प्रभाव पर्न सक्छ।

होर्मुज स्ट्रेटले समुद्री मार्गबाट फारसी खाडीलाई ओमानको खाडीसँग जोड्छ । प्रत्येक महिना ३००० भन्दा बढी तेल र ग्यास जहाजहरू यस मार्गबाट गुज्रन्छन् । विश्वको कुल तेल आपूर्तिको लगभग २० प्रतिशत यस मार्गबाट आपूर्ति हुदै आएको छ ।

तेल आपूर्ति प्रभावित

विज्ञहरूका अनुसार होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुनुले अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्तिको लगभग २०% लाई असर गर्न सक्छ। साथै, अमेरिकी लगानी बैंकिङ संस्था जेपी मोर्गनले चेतावनी दिएको छ कि यसको बन्दको कारणले कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १२० देखि १३० डलर पुग्न सक्छ।

तेलको मूल्यमा वृद्धि

वास्तवमा, जुन दिन इरान र इजरायल बीच युद्ध सुरु भयो, त्यस दिनदेखि नै तेलको मूल्यमा वृद्धि भएको थियो। यद्यपि, होर्मुज बन्द हुँदा इरान आफैंलाई सबैभन्दा ठूलो धक्का लाग्नेछ किनभने इरानको कच्चा तेल यस जलमार्गबाट चीन, भारत र अन्य एसियाली देशहरूमा आपूर्ति गरिन्छ। तर ती देशहरू पनि धेरै प्रभावित हुनेछन् जसले इरानबाट तेल किन्छन्। यदि खामेनीले संसदको निर्णयलाई आफ्नो स्वीकृति दिएर होर्मुज जलडमरू बन्द गरे भने विश्व अर्थतन्त्रमा भूकम्प आउन सक्छ।

होर्मुज स्ट्रेट के हो ?

फारसी खाडी र अरब सागर बीच।
खाडी देशहरूबाट तेल आपूर्तिको लागि समुद्री मार्ग।
लगभग ३४ किलोमिटर साँघुरो समुद्री क्षेत्र।
दुवै दिशाबाट लगभग ३ किलोमिटर चौडा ढुवानी लेन।
सम्पूर्ण क्षेत्र इरानको नियन्त्रणमा छ।

होर्मुज किन विशेष छ ?

विश्वको तेल आपूर्तिको २६% को लागि मार्ग।
यदि होर्मुजले काम गर्न बन्द गर्यो भने, तेलको अभाव हुनेछ।
अमेरिका सहित सम्पूर्ण विश्व प्रभावित हुनेछ।

नेपालमा के प्रभाव पर्नेछ

होर्मुज बाट आयात ठप्प भएको यसले नेपाललाई पनि प्रभावित गर्ने छ । नेपाल तेल आपूर्तिमा भारतमाथि निर्भर छ र भारतको लागि होर्मुज धेरै महत्वपूर्ण छ किनभने यो जलमार्ग मार्फत हरेक दिन ठूलो मात्रामा तेल भारत पुग्छ। यो बन्द हुँदा भारतले कस्तो नोक्सान भोग्न सक्छ । यो तथ्यबाट अनुमान गर्न सकिन्छ कि भारतले हरेक दिन ५५ लाख ब्यारेल तेल खपत गर्छ, जसमध्ये १५ लाख ब्यारेल तेल यस जलमार्ग मार्फत आउँछ। विश्वको तेल व्यापारको लगभग एक चौथाई भाग यस जलमार्गबाट गुज्रन्छ, जसले खाडी देशहरूलाई हिन्द महासागरसँग जोड्छ । भारतले तेल आपूर्तीमा समस्या भोगे त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपालमा पनि पर्नेछ ।