एजेन्सी, कात्तिक २१ । वैज्ञानिकहरूले भ्रूण मस्तिष्कको पहिलो एटलस ड्राफ्ट जारी गरेका छन्, जसले मस्तिष्क कोशिकाहरूको विकास र कार्यप्रणाली बुझ्न ठूलो सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यस अनुसन्धानले ऑटिज्म र सिजोफ्रेनिया जस्ता मस्तिष्कसम्बन्धी रोगहरूको उपचारमा मद्दत पुर्याउने आशा राखिएको छ।
यो अध्ययन मानव र मुसा मस्तिष्क कोशिकामा केन्द्रित थियो। साथै, बन्दरका मस्तिष्क कोशिकामा पनि केही काम गरिएको थियो। वैज्ञानिकहरूले मुसा मस्तिष्कमा ५,००० भन्दा बढी विभिन्न प्रकारका कोशिकाहरू पत्ता लगाएका छन्। अनुमानित छ कि मानव मस्तिष्कमा पनि कम्तीमा यति नै प्रकारका कोशिकाहरू हुन्छन्। ड्राफ्टमा कोशिकाहरूको विकासक्रम र समयसापेक्ष जीन सक्रियता र निष्क्रियताको पनि मानचित्रण गरिएको छ।
शोधकर्ताहरूले मस्तिष्क प्रक्रियामा मुख्य भूमिका निभाउने जीनहरूको पहिचान गरेका छन्। मानव र पशु मस्तिष्कबीच कोशिका विकासमा केही समानता र केही अनौठा पक्षहरू पनि भेटिएको छ। यो अध्ययन अमेरिकी ब्रेन इनिशिएटिव सेल एटलस नेटवर्क अन्तर्गत गरिएको हो, जसले मानव मस्तिष्कको अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको एटलस निर्माणमा योगदान पुर्याउँछ।
सिएटलस्थित एलन इन्स्टिच्युटका न्यूरोसाइंटिस्ट हांगकुई जेंगले भने, “मानव मस्तिष्कमा हजारौं प्रकारका कोशिकाहरू छन्, जसका कार्य र गुणहरूमा विविधता हुन्छ। यी कोशिकाहरू मिलेर विभिन्न भावना र व्यवहार उत्पन्न गर्छन्।”
युसीएलए की न्यूरोसाइंटिस्ट अपर्णा भादुड़ीले भने, “विकासशील मस्तिष्क अविश्वसनीय रूपमा जटिल र रहस्यमय संरचना हो। एटलसले हामीलाई यसको विभिन्न भाग र कोशिका प्रकारको गहिरो समझ दिन्छ।”
शोधले नियोकार्टेक्स (सर्वाधिक बाहिरी परत) र हाइपोथैलेमस (शरीर तापमान, रक्तचाप, मनोदशा, नींद, भोक र प्यास नियन्त्रण गर्ने सानो संरचना) समेतका मस्तिष्क भागको विवरण दिएको छ। नयाँ पत्ता लगाइएका कोशिका प्रकारहरूमा नियोकार्टेक्स र स्ट्रियाटम क्षेत्रका कोशिकाहरू पनि छन्, जसले गति र केही अन्य कार्य नियन्त्रण गर्छन्।
मानव र पशु मस्तिष्कको विकास तुलना गरेर मानव बुद्धि र रोगको कारण बुझ्न मद्दत पुग्नेछ। यस अनुसन्धानले मस्तिष्क रोगमा हुने जीन र कोशिका(आधारित उपचारमा नयाँ दिशा देखाउने अपेक्षा गरिएको छ। यसबाट ऑटिज्म, सिजोफ्रेनिया र अन्य विकाससम्बन्धी मस्तिष्क अवस्थाबारे गहिरो समझ प्राप्त हुने विश्वास गरिएको छ।
प्रकाशित मिति: २०८२ कार्तिक २१, शुक्रबार ०८:१२
