काठमाडौं ,कात्तिक २५ । राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयको प्रारम्भिक तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर उपभोक्ताको मूल्यमा ४.६ प्रतिशत रहने प्रारम्भिक अनुमान छ । आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ३.७ प्रतिशत रहेको संशोधित अनुमान छ ।

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा कृषि, उद्योग र सेवा क्षेत्रको योगदान क्रमशः २५.२ प्रतिशत, १२.८ प्रतिशत र ६२.० प्रतिशत रहने प्रारम्भिक अनुमान छ ।

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा बागमती प्रदेशकोआर्थिक वृद्धिदर ५.२ प्रतिशत रहने प्रारम्भिक अनुमान छ । गत वर्ष यस्तो वृद्धिदर ३.७ प्रतिशत रहेको थियो । यस प्रदेशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा कृषि, उद्योग र सेवा क्षेत्रको योगदान क्रमशः ११.८ प्रतिशत, ११.१ प्रतिशत र ७७.१ प्रतिशत रहने प्रारम्भिक अनुमान छ ।

कृषि क्षेत्र

समीक्षा वर्षमा खाद्य तथा अन्य बालीले ढाकेको भू–क्षेत्र ७.५ प्रतिशतले घटेको छ । त्यसैगरी, यस्ता बालीको उत्पादन ६.५ प्रतिशतले घटेको छ । प्रमुख खाद्यान्न बालीमध्ये समीक्षा वर्षमा कोदो उत्पादन ५.२ प्रतिशतले बढेको छ भने सोही अवधिमा धान उत्पादन १.१ प्रतिशतले, मकै उत्पादन ५.० प्रतिशतले, फापर उत्पादन ५.१ प्रतिशतले, गहुँ उत्पादन १८.५ प्रतिशतले र जौ उत्पादन ३२.६ प्रतिशतले घटेको तथ्यांक कार्यालयले जनाएको छ ।

समीक्षा वर्षमा तरकारी तथा वागवानीको उत्पादन १६.२ प्रतिशतले बढेको छ । पशुजन्य उत्पादनअन्तर्गत दूध उत्पादन १.२ प्रतिशतले र मासु उत्पादन २.९ प्रतिशतले घटेको छ भने अण्डा उत्पादन २.७ प्रतिशतले बढेको छ ।

समीक्षा वर्षमा यस प्रदेशका बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ३.७ प्रतिशत कर्जा कृषि क्षेत्रमा प्रवाह भएको छ ।

उद्योग क्षेत्र

समीक्षा अवधिमा यस प्रदेशका अध्ययनमा समेटिएका उद्योगको औसत उत्पादन क्षमता उपयोग ३८.७ प्रतिशत रहेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा यस्ता उद्योगको क्षमता उपयोग औसतमा ४४.३ प्रतिशत रहको थियो ।

नमुना छनोटमा परेका उद्योगहरूमध्ये चाउचाउ उद्योगको क्षमता उपयोग सबैभन्दा बढी छ भने लत्ताकपडा मध्येको गार्मेन्ट उद्योगको क्षमता उपयोग सबैभन्दा कम रहको छ । समीक्षा अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले यस प्रदेशमा प्रवाह गरेको औद्योगिक कर्जा कुल प्रवाहित कर्जाको ३६.४ प्रतिशत रहको छ ।

सेवा क्षेत्र

समीक्षा अवधिमा नमुना छनोटमा परेका होटलहरूको औसत क्षमता उपयोग (अकुपेन्सी)५७.० प्रतिशत रहको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा नमुना छनोटमा परेका होटलहरूको अकुपेन्सी ५१.९ प्रतिशत रहको थियो । समीक्षा अवधिमा घरजग्गा रजिस्टेसन संख्या २५.० प्रतिशतले घटेको छ भने रजिस्टेसनबाट प्राप्त हुने राजस्व २३.६ प्रतिशतले घटेको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले यस प्रदेशबाट सङ्कलन गरेको कुल निक्षेप २०८१ असार मसान्तको तुलनामा १०.८४ प्रतिशतले र कर्जा प्रवाह ११.३५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।

२०८२ असार मसान्तमा कर्जा निक्षेप अनुपात औसतमा ६९.२७ प्रतिशत रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । समीक्षा वर्षमा यस प्रदेशमा यातायात सवारी दर्ताको संख्या ४५.२ प्रतिशतले बढेको छ ।

पूर्वाधार र रोजगारी

समीक्षा वर्षमा बागमती प्रदेशमा ९०।४२ कि।मि। नयाँ सडक निर्माण भएको छ भने ग्राभेल र कालोपत्रे सडकको स्तरोन्नति क्रमशः १४८.९३ कि।मि। र ३६२.२३ कि।मि। भएको बैंकले जनाएको छ । सोही वर्षमा ३७ वटा सडक पुल र ७ वटा झोलुङ्गे पुल निर्माण भएका छन् ।

पछिल्लो तीन आर्थिक वर्षमा बागमती प्रदेशमा कुल १२३५.४८ कि।मि। नयाँ सडक निर्माण भएको छ । बागमती प्रदेशबाट आ।व। २०८१/८२ मा जम्मा १ लाख ३७ हजार ६ सय जना वैदेशिक रोजगारीमा गएका छन्, जुन कुल श्रम स्वीकृतिको १६.३९ प्रतिशत रहेको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ ।

प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमअन्तर्गत आ।व। २०८१/८२ मा ७ हजार ८ सय ८९ जनाले रोजगारी प्राप्त गरेका छन् ।

प्रादेशिक वित्त स्थिति

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा बागमती प्रदेश सरकारले कुल ६४ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेकोमा कुल विनियोजनको ७३.७९ प्रतिशत ४७ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ भने २०८२ असार मसान्तसम्म २८ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन भएको छ ।

आर्थिक परिदृश्य

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा औसत मुद्रास्फीति दर वाञ्छित सीमाभित्र रहको, कर्जा तथा निक्षेपको ब्याजदर घट्दो अवस्थामा रहको, जलविद्युत् उत्पादनमा उल्लेख्य वृद्धि भएको, बाह्य पर्यटकको आगमनमा वृद्धि सँगसँगै निर्यात र विप्रेषण आप्रवाहमा पनि वृद्धि भएकोर विगत दुई वर्षदेखि सङ्कुचनमा रहको निर्माण र उत्पादनमूलक उद्योग क्षेत्र विस्तार हँदुै गएको हुँदा आर्थिक वृद्धि औसतभन्दा बढी हुने देखिएको बैंकले जनाएको छ ।